Een sitemap vervult twee verschillende functies, afhankelijk van de vraag of deze bedoeld is voor bezoekers of voor crawlers. De HTML-versie toont een pagina met links die per rubriek zijn geordend en door iedere internetgebruiker kunnen worden geraadpleegd. De XML-versie is een technisch bestand voor zoekmachines. Als u dit onderscheid begrijpt, kunt u op het juiste moment het juiste hulpmiddel kiezen om informatie op een website te vinden.
HTML-sitemap en XML-sitemap: wat elk formaat te bieden heeft
| Criterium | HTML-sitemap | XML-sitemap |
|---|---|---|
| Belangrijkste doelgroep | Menselijke bezoekers | Crawlers van zoekmachines (Google, Bing) |
| Formaat | Gewone webpagina met aanklikbare links | .xml-bestand met URL’s en metadata |
| Toegang | Link in de footer of het menu | Vermeld in het bestand robots.txt of ingediend via Search Console |
| Nut voor navigatie | Maakt het mogelijk om rubrieken visueel te doorlopen | Geen (zonder hulpmiddel niet leesbaar) |
| SEO-nut | Interne linkstructuur, verdeling van PageRank | Geeft crawlers aan welke URL’s ze bij voorkeur moeten verkennen |
Google geeft aan dat HTML-sitemaps gewone pagina’s met links zijn, terwijl XML-sitemaps worden gebruikt om URL’s aan zoekmachines door te geven. Voor bezoekers die specifieke informatie zoeken, biedt alleen de HTML-sitemap een bruikbaar visueel overzicht.
Op een website over tuinieren bijvoorbeeld groepeert de sitemap van Spot Jardin alle publicaties per categorie, zodat u sneller navigeert dan wanneer u lukraak door de menu’s zoekt.
Navigeren door een HTML-sitemap: zoeken op basis van structuur in plaats van trefwoorden
Een HTML-sitemap ordent pagina’s volgens de hiërarchische structuur van de website. De hoofdrubrieken staan op het eerste niveau, met subcategorieën daaronder. Deze visuele hiërarchie werkt als een inhoudsopgave.
Meestal gebruiken bezoekers de interne zoekbalk. De sitemap voorziet in een andere behoefte: de algemene structuur van een website verkennen wanneer u niet precies weet op welke term u moet zoeken. Een bezoeker die ongeveer weet dat een artikel over een moestuin gaat, maar niet weet of het onder ‘groenten’, ‘seizoen’ of ‘technieken’ valt, vindt de juiste rubriek sneller door de sitemap te bekijken.
Wanneer de sitemap beter werkt dan de interne zoekfunctie
- De website heeft geen interne zoekfunctie, of die levert te veel irrelevante resultaten op
- De bezoeker ontdekt de website voor het eerst en wil weten welke onderwerpen aan bod komen voordat die verder gaat lezen
- Meerdere pagina’s hebben vergelijkbare titels (bijvoorbeeld ‘rozen snoeien’ en ‘heesters snoeien’), en alleen de indeling per categorie maakt het verschil duidelijk
De aanbevelingen van het W3C adviseren om meerdere aanvullende navigatiemogelijkheden aan te bieden, zoals een kruimelpad, een interne zoekfunctie en een sitemap. Zo hangt de toegang tot informatie niet af van slechts één navigatieroute.
Beperkingen van een sitemap bij het zoeken naar informatie
Een HTML-sitemap bevat een lijst met links. Op een website met honderden pagina’s wordt die lijst lang en onoverzichtelijk. Tientallen titels visueel doorlopen om een specifiek onderwerp te vinden kost tijd, vooral op een mobiel apparaat.
Een volledige lijst met URL’s is niet altijd de beste zoekinterface. De sitemap helpt u te begrijpen hoe een website is opgebouwd. Als u een specifieke term of een bepaald onderwerp zoekt, is de interne zoekfunctie (als die beschikbaar is) sneller.
Combineer beide methoden, afhankelijk van de situatie
De meest effectieve aanpak is om de sitemap te gebruiken om onderwerpen te verkennen en de zoekbalk om een specifiek trefwoord te vinden. Concreet betekent dit dat u de sitemap raadpleegt bij de vraag ‘Waar gaat deze website over?’ en de interne zoekfunctie gebruikt bij de vraag ‘Waar vind ik het artikel over dit onderwerp?’.
Dit onderscheid lijkt misschien eenvoudig, maar voorkomt een veelgemaakte fout: minutenlang door een sitemap scrollen terwijl één zoekterm in het zoekveld genoeg was geweest.
Sitemap en webtoegankelijkheid: een vaak over het hoofd gezien kwaliteitscriterium
Naast de dagelijkse navigatie speelt de HTML-sitemap ook een rol bij de toegankelijkheid. Schermlezers die mensen met een visuele beperking gebruiken, interpreteren de linklijsten in een sitemap als een geordende structuur. Een goed opgebouwde sitemap met duidelijke koppen en een logische volgorde maakt navigeren met hulptechnologie eenvoudiger.
Het W3C raadt aan om duidelijke herkenningspunten toe te voegen: beschrijvende linkteksten, groepering per onderwerp en een kruimelpad dat aansluit op de hiërarchie van de sitemap. Deze elementen zijn nuttig voor alle bezoekers, niet alleen voor mensen die hulptechnologie gebruiken.
- Elke link in de sitemap moet een titel hebben die de inhoud van de doelpagina beschrijft, en geen algemene tekst zoals ‘klik hier’
- Categorieën kunnen het beste alfabetisch of op onderwerp worden gesorteerd, in plaats van op publicatiedatum
- De sitemap zelf moet op alle pagina’s van de website bereikbaar zijn via de footer of het hoofdmenu
Een website waarvan de sitemap alleen vanaf de homepage toegankelijk is, benut de mogelijkheden ervan niet volledig. Bezoekers die op een dieper gelegen pagina verdwalen, kunnen niet naar de sitemap terugkeren zonder eerst naar de homepage te gaan.
De sitemap blijft een onderbenut navigatiehulpmiddel. Op websites met veel inhoud biedt deze een overzicht dat geen enkel uitklapmenu kan evenaren. In combinatie met een goed werkende interne zoekfunctie en een logisch kruimelpad dekt de sitemap de meeste situaties waarin bezoekers informatie zoeken, of ze nu precies weten wat ze zoeken of een onderwerp verkennen dat nieuw voor hen is.
